Κυριακὴ ΙΒ΄ Λουκᾶ, Κήρυγμα 2020

(Κολ. 3,4-11)

Νεκρωμένοι γιὰ τὴν ἁμαρτία

 

«Νεκρώσατε τὰ μέλη ὑμῶν τὰ ἐπὶ τῆς γῆς…» δηλαδή, «Νεκρώστε, λοιπόν, τα μέλη σας που είναι πάνω στη γη» (Κολ. 3,5)

 

Τίνος, ἀγαπητοί, τίνος εἶνε ἡ φωνὴ καὶ τὸ παράγγελμα αὐτό; Εἶνε λόγια τοῦ Παύλου, τοῦ ἀποστόλου τῶν ἐθνῶν. Παράδοξο παράγγελμα! πολὺ διαφορετικὸ ἀπὸ τὰ συνηθισμένα δικά μας κηρύγματα, τὰ κηρύγματα τῶν σημερινῶν ἱεροκηρύκων. Οἱ σημερινοὶ κήρυκες κατὰ τὸ πλεῖστον ἀποβλέπουν στὸ νὰ κάνουν τὸν ἀκροατή τους ἕναν καλὸ χριστιανό, μὲ τὴν ἔννοια τοῦ «καλοῦ κἀγαθοῦ» ποὺ θά ᾽λεγαν καὶ οἱ ἀρχαῖοι πρόγονοί μας· ἕναν φιλήσυχο καὶ νομοταγῆ πολίτη τῆς ἐπιγείου πολιτείας.

 

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος ὅμως δὲν ἀποβλέπει σ᾽ αὐτό, δὲν περιορίζεται στὰ ἐγκόσμια· ἔχει ἄλλο στόχο, πολὺ ὑψηλότερο, ζητάει νὰ ἐξυψώσῃ τὸν ἄνθρωπο μέχρι τὸν οὐρανό. Τὸ κήρυγμά του γιὰ τὰ δεδομένα τοῦ κόσμου τούτου φαίνεται αὐστηρό. «Νεκρώσατε», λέει, θανατῶστε δηλαδή, «τὰ μέλη» σας (Κολ. 3,5)!

 

Ποιά μέλη ἐννοεῖ; Ὑπάρχουν δύο ἑρμηνεῖες, ὅπως γράφει ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης. Ἡ πρώτη ἑρμηνεία ὡς «μέλη» ἐννοεῖ τὰ μέλη τοῦ σώματος (τὴ γλῶσσα, τὰ αὐτιά, τὰ μάτια, τὰ χέρια, τὰ πόδια…) ποὺ εἶνε προσηλωμένα στὰ γεώδη καὶ ἁμαρτωλὰ καὶ δουλεύουν σὰν ὑποζύγια στὴν ἁμαρτία. Ἡ ἄλλη ἑρμηνεία ὡς «μέλη» ἐννοεῖ τὰ ἁμαρτήματα ποὺ γίνονται ἐδῶ στὴ γῆ καὶ πραγματοποιοῦνται διὰ μέσου τῶν μελῶν τοῦ σώματος.

 

Καὶ οἱ δύο δηλαδὴ ἑρμηνεῖες ἀναφέρονται στὰ μέλη τοῦ σώματος. Εἴτε λοιπὸν ἐννοήσουμε τὰ μέλη τοῦ σώματος εἴτε ἐννοήσουμε τὰ ἁμαρτήματα ποὺ γίνονται δι᾽ αὐτῶν, ἡ ἔννοια κατ᾽ οὐσίαν δὲν διαφέρει. Αὐτὰ τὰ μέλη ποὺ ἀναφέραμε (γλῶσσα, αὐτιά, μάτια, χέρια, πόδια) καὶ κάθε ἄλλο μέλος ποὺ ὑπάρχει στὸ σῶμά σας, λέει ὁ ἀπόστολος Παῦλος, μὴν τὰ λυπηθῆτε, νὰ τὰ θανατώσετε! Ἐὰν τ᾽ ἀφήσετε, κίνδυνος - θάνατος! θὰ χάσετε τὸν οὐρανό, θὰ μείνετε μακριὰ ἀπὸ τὸν Ἰησοῦ καὶ τὴ σωτηρία.

 

Ἀλλὰ τί μᾶς λές, διδάσκαλε τῶν ἐθνῶν;

 

Μᾶς δίνεις ἐντολὴ νὰ θανατώσουμε – νὰ καταστρέψουμε τὰ μέλη μας; Ἀλλὰ πῶς; Δὲν τὰ ἔπλασε κι αὐτὰ ὁ Θεός; δὲν ἐξυπηρετοῦν, τὸ καθένα ἀπὸ αὐτὰ ἰδιαιτέρως καὶ ὅλα μαζί, τὸν σκοπὸ τῆς δημιουργίας; Πῶς λοιπὸν νὰ τὰ καταστρέψουμε; Καὶ δὲν θὰ γίνουμε ἔτσι θεομάχοι, πολεμώντας τὰ ἔργα τοῦ Ὑψίστου;

 

***

 

Ἀδελφοί, μὴν ταράζεστε γιὰ τὴν αὐστηρὴ αὐτὴ διδασκαλία τοῦ ἀποστόλου, καὶ προσοχὴ μὴ γίνῃ παρεξήγησις. Γιατί, ὅταν ὁ Παῦλος ἀπευθύνει πρὸς ὅλους ἐμᾶς τὴ θεόπνευστη συμβουλή του «Νεκρώσατε τὰ μέλη ὑμῶν…», δὲν ἐννοεῖ καθόλου νὰ ξερριζώσουμε τὴ γλῶσσα μας, νὰ βγάλουμε τὰ μάτια μας, νὰ βουλώσουμε τὰ αὐτιά μας, νὰ κόψουμε τὰ χέρια ἢ τὰ πόδια μας καὶ κάθε ἄλλο μέλος τοῦ σώματός μας· ἐννοεῖ νὰ πολεμήσουμε μέχρι νεκρώσεως τὴ ῥοπή, τὴν κλίσι πρὸς τὴν ἁμαρτία, ἡ ὁποία, ἐφ᾿ ὅσον ζῇ μέσα στὴν καρδιά μας, χρησιμοποιεῖ ὡς ὄργανά της –πρὸς ψυχική μας καταστροφή– ὅλα τὰ μέλη τοῦ σώματός μας.

 

Ναί. Ξέρετε πῶς μοιάζει ἡ ἁμαρτία; Ἡ ἁμαρτία μοιάζει σὰν κάποια πονηρὴ βασίλισσα, ποὺ ἔχει ὡς ἐκτελεστὰς τῶν ἀνόμων ἐπιθυμιῶν της τὰ διάφορα μέλη τοῦ σώματός μας. Μὲ τὴ σαρκολατρία μᾶς ὠθεῖ νὰ στρέφουμε τὰ μάτια παντοῦ ὅπου ὑπάρχει ἐρεθιστικὴ εἰκόνα ἢ ἀνήθικη σκηνή, ὥστε διὰ μέσου τῶν θεαμάτων αὐτῶν νὰ τροφοδοτῆται τὸ θηρίο τῆς κακῆς ἐπιθυμίας καὶ τῆς ἀκολασίας. Μὲ τὴν κατάκρισι μᾶς κάνει νὰ παρατηροῦμε τὴν κάθε ἀδυναμία ἢ τὸ σφάλμα τῶν ἄλλων, νὰ τὰ σχολιάζουμε μέσα μας, καὶ μετὰ ν᾽ ἀνοίγουμε τὸ στόμα καὶ νὰ κινοῦμε τὴ γλῶσσα, γιὰ νὰ καταλογίσουμε εὐθῦνες καὶ νὰ δικάσουμε τὸν πλησίον μας, ὥστε νὰ ἱκανοποιῆται ἡ κακία καὶ ἡ ἐμπάθειά μας. Μὲ τὸ φθόνο ὠθεῖ τὴν παλάμη μας ν᾽ ἁπλωθῇ χωρὶς φόβο ἐπὶ τοῦ Εὐαγγελίου στὸ δικαστήριο καὶ τὰ χείλη μας νὰ ψευδορκήσουν εἰς βάρος τοῦ ἀθῴου, γιὰ νὰ θεριεύῃ τὸ πάθος τῆς ἐκδικήσεως. Μὲ τὸ μῖσος ὁπλίζει τὸ χέρι μας μὲ αἰχμηρὰ ὄργανα καὶ φονικὰ ὅπλα, γιὰ νὰ τραυματίσῃ, ἢ καὶ νὰ σκοτώσῃ ἀκόμη, τὸν ἀντίπαλο, ὥστε νὰ φουντώνῃ ἡ ἐχθρικὴ μανία. Μὲ τὴν πλεονεξία κάνει τὸν ἐγκέφαλό μας νὰ ἠλεκτρίζεται καὶ τὴν καρδιά μας νὰ χτυπάῃ ἄτακτα, καθὼς προσπαθεῖ νὰ ἐπινοήσῃ τρόπους ἀθέμιτου πλουτισμοῦ. Μὲ τὴν κλοπὴ κινητοποιεῖ τὰ πόδια μας νὰ τρέχουν ὅπου ἐντοπίσουμε ξένους θησαυρούς, γιὰ νὰ τοὺς κάνουμε δικούς μας…

 

Αὐτὰ δυστυχῶς πράττουμε οἱ πολλοί· γιατὶ ἡ ἁμαρτία, «ὁ παλαιὸς ἄνθρωπος» (ἔ.ἀ. 3,9), δὲν ἔχει πεθάνει. Ζῇ μέσα μας· κινεῖται καὶ κινεῖ τὰ πάντα, γιὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὶς μύριες ὀρέξεις του. Καὶ ὅσο αὐτὸς θὰ ζῇ, ἐμεῖς θὰ εἴμαστε πνευματικὰ νεκροί. Ὁ ἀπόστολος Παῦλος σήμερα μᾶς λέει νὰ κάνουμε τὸ ἀντίθετο· νὰ «ἀπεκδυθοῦμε», δηλαδὴ νὰ ξεντυθοῦμε

σὰν ἀκάθαρτο ροῦχο, –νὰ «ἀποθέσουμε» λέει ἀλλοῦ (Ἐφ. 4,22)– τὸν παλαιὸ ἄνθρωπο μαζὶ μὲ τὰ ἔργα του, καὶ νὰ ντυθοῦμε τὸν νέο ἄνθρωπο, ποὺ ἀνακαινίζεται μιμούμενος τὸν Δημιουργό του (Κολ. 3,9-10). Ὁ παλαιός μας ἄνθρωπος πρέπει νὰ συσταυρωθῇ μαζὶ μὲ τὸν Ἐσταυρωμένο Κύριό μας (῾Ρωμ. 6,6), νὰ νεκρωθῇ.

 

Ἐὰν ὁ Χριστιανὸς μὲ συνεχῆ καὶ ἐντατικὴ προσπάθεια, μὲ τὴ βοήθεια πρὸ παντὸς τῆς Θείας Χάριτος, κατορθώσῃ νὰ καταβάλῃ, νὰ νικήσῃ τὸν παλαιὸ ἄνθρωπο, τὴν ἁμαρτία, τότε θὰ ζῇ μὲν τὴν ἐν Χριστῷ ζωή, θὰ εἶνε δὲ νεκρὸς ὡς πρὸς τὴν ἁμαρτία. Ἡ ἁμαρτία δὲν θὰ ἔχῃ πλέον ἐξουσία ἐπάνω του. Τὰ μέλη τοῦ σώματός του θὰ εἶνε νεκρὰ ὡς πρὸς τὴν ἐνέργεια τῆς ἁμαρτίας. Ἡ γλῶσσα δὲν θὰ συκοφαντῇ, δὲν θὰ κατακρίνῃ, δὲν θὰ λέῃ ψέματα, δὲν θὰ βλασφημῇ. Ἡ ἀκοὴ δὲν θὰ θέλῃ ν᾿ ἀκούσῃ καταλαλιὲς καὶ ἀνηθικότητες. Ἡ ὅρασις δὲν θὰ βόσκῃ στὰ ἁμαρτωλὰ θεάματα. Τὰ χέρια δὲν θὰ ὑψώνωνται ἐναντίον τοῦ πλησίον. Τὰ πόδια δὲν θὰ ξέρουν τοὺς τόπους τῆς διαφθορᾶς. Ὅλα θὰ εἶνε νεκρὰ ὡς πρὸς τὴν ἁμαρτία. Καὶ ὅπως ἕνας νεκρὸς δὲν θὰ ἐγκληματήσῃ ποτὲ ὁσεσδήποτε ὕβρεις καὶ

ἂν τοῦ ποῦμε καὶ ὁσαδήποτε ὅπλα καὶ ἂν τοῦ βάλουμε στὸ χέρι του, κατὰ παρόμοιο τρόπο κ᾽ ἐκεῖνος ποὺ θανάτωσε μέσα του τὸ θηρίο τῆς ἁμαρτίας θὰ εἶνε ἀπρόσβλητος ἀπὸ τὴν ἁμαρτία, καὶ ὅλη ἡ ζωτικότητα τοῦ πνεύματός του θὰ στρέφεται τώρα στὴν ἐργασία ὄχι τοῦ κακοῦ ἀλλὰ τοῦ ἀγαθοῦ.

 

***

 

Εὐτυχισμένοι, ἀγαπητοί, εὐτυχισμένοι εἶνε ὅσοι ἐφάρμοσαν τὴ θεόπνευστη παραγγελία τοῦ ἀποστόλου Παύλου «Νεκρώσατε τὰ μέλη ὑμῶν τὰ ἐπὶ τῆς γῆς». Αὐτοὶ καὶ ἐδῶ ἀκόμη στὴ γῆ ζοῦν ζωὴ ἀγγελική. «Φρονοῦν τὰ ἄνω» καὶ ὄχι «τὰ ἐπὶ τῆς γῆς» (Κολ. 3,2).

 

Τέτοιοι ἦταν οἱ ἀσκηταὶ τῆς ἐρήμου, οἱ νηπτικοὶ πατέρες. Τέτοιος ἦταν ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος, ὁ μέγας πατὴρ τῆς Ἐκκλησίας, ὁ ὁποῖος στοὺς συκοφάντες του κληρικούς, ποὺ διέδιδαν ὅτι εἶνε ἀνήθικος, διότι «δέχεται γυναῖκας, μόνος πρὸς μόνας, πάντας ἐκβάλλων», ὅτι συναντᾶται κατ᾽ ἰδίαν μὲ γυναῖκες, εἶχε τὸ θάρρος ν᾿ ἀπαντήσῃ· «Ἀποδύσατέ μου τὸ σῶμα καὶ εὑρήσετε τὴν νέκρωσιν τῶν μελῶν μου»· γυμνῶστε τὸ σῶμα μου καὶ θὰ διαπιστώσετε ὅτι τὰ μέλη μου εἶνε νεκρά. Τέτοιος ἦταν πρὸ παντὸς ὁ ἀπόστολος Παῦλος. Αὐτός, ποὺ ὡς στρατηγὸς τῆς πνευματικῆς στρατιᾶς τοῦ Κυρίου ἔδωσε στοὺς Χριστιανοὺς ὅλων τῶν αἰώνων τὸ παράγγελμα αὐτό, «Νεκρώσατε τὰ μέλη ὑμῶν τὰ ἐπὶ τῆς γῆς», αὐτὸς ὁ ἴδιος πρῶτος τὸ εἶχε ἐφαρμόσει στὸν ἑαυτό του καὶ ἔλεγε· «Ζῶ οὐκέτι ἐγώ (=ὁ παλαιὸς ἄνθρωπος τῆς ἁμαρτίας ), ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός» (Γαλ. 2,20).

 

Τέτοιοι –νεκροὶ μὲν γιὰ τὰ ἔργα τῆς ἁμαρτίας, ζωντανοὶ δὲ γιὰ τὰ ἔργα τῆς πίστεως καὶ τῆς ἀρετῆς– μποροῦμε νὰ γίνουμε κ᾽ ἐμεῖς, ἀδελφοί. Ἐὰν σήμερα μᾶς φαίνεται δύσκολο τὸ παράγγελμα αὐτὸ τοῦ ἀποστόλου, εἶνε γιατὶ ἀφήσαμε ἐπὶ πολλὰ χρόνια τὸ θηρίο τῆς ἁμαρτίας νὰ παχυνθῇ, ν᾽ ἀποκτήσῃ δύναμι καὶ νὰ γίνῃ κυρίαρχο τῆς ζωῆς μας. Ἀλλ᾿ ὅσο φοβερὸ καὶ ἂν φαίνεται, ἂς μὴ δειλιάσουμε. Πρέπει νὰ τὸ πολεμήσουμε. Θὰ χρειαστοῦν κόποι, μάχες, ἀγῶνες συνεχεῖς γιὰ νὰ φθάσουμε στὸ εὐχάριστο ἀποτέλεσμα· στὴ νίκη, στὴ νέκρωσι τοῦ παλαιοῦ ἀνθρώπου.

 

Ἀλλὰ στὸ πλευρὸ τῶν ἀγωνιζομένων εἶνε ἡ Θεία Χάρις. Κάτω ἀπὸ τὰ ἀδιάκοπα, τὰ ἀλύπητα χτυπήματα τῆς θελήσεώς μας, ποὺ θὰ ἐνισχύεται ἀπὸ τὴν Θεία Χάρι, τὸ θηρίο θὰ ἐξοντωθῇ, ἡ ἁμαρτία θὰ χάσῃ καὶ τὶς μικρότερες ῥίζες της, ὁ παλαιὸς ἄνθρωπος θὰ νεκρωθῇ, γιὰ νὰ δώσῃ τὴ θέσι του στὸν «νέον (ἄνθρωπον) τὸν ἀνακαινούμενον εἰς ἐπίγνωσιν κατ᾿ εἰκόνα τοῦ κτίσαντος αὐτόν» δηλαδή, «στο νέο, που ανακαινίζεται σε επίγνωση κατά την εικόνα εκείνου που τον δημιούργησε» (Κολ. 3,10). Ἀμήν.