Μετάστασις ἁγ. Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου, Κήρυγμα 2021,

26 Σεπτεμβρίου

Εἰς τὸ ὄνομα…

Μάρτυρες τῆς Θεότητος τοῦ Χριστοῦ

«EΡΕΥΝAΤΕ ΤAΣ ΓΡΑΦAΣ» (Ἰω. 5,39)

 

Σήμερα, ἀγαπητοί, εἶνε ἑορτὴ καὶ πανήγυρις· ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία, ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία, τιμᾷ τὴ μνήμη ἑνὸς ἁγίου. Ἑορτάζει ἕνας ἅγιος. Μόνο ἅγιος; Καὶ ἀπόστολος. Καὶ μόνο ἀπόστολος; Καὶ εὐαγγελιστής, ὁ πιὸ ὑψιπέτης εὐαγγελιστής· ὁ Ἰωάννης ὁ Θεολόγος.

Οἱ τέσσερις εὐαγγελισταὶ ζωγραφίζονται ἔχοντας καθένας δίπλα του καὶ μία ἄλλη μορφή. Προσέξατε τὴν εἰκόνα τοῦ ἁγίου, πῶς εἰκονίζουν οἱ ἁγιογράφοι τὸν Ἰωάννη τὸν Θεολόγο; Δίπλα του ζωγραφίζουν ἕναν ἀετό. Γιατί ἀετό; Διότι ὁ εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης, μ᾽ αὐτὰ ποὺ ἔγραψε, μοιάζει μὲ ἀετό. Πέταξε ψηλά, πολὺ ψηλά· μέχρι τὸν οὐρανό, ὣς τὰ ὕψη τῶν ἀγγέλων καὶ ἀρχαγγέλων, μέχρι τὸ θρόνο τοῦ βασιλέως τῶν ἀγγέλων, τὸ θρόνο τῆς ἁγίας Τριάδος. Κανένα βιβλίο στὸν κόσμο δὲν ἔχει τέτοιο ὕψος νοημάτων καὶ συναισθημάτων, φιλοσοφίας, ἀνθρωπολογίας καὶ θεολογίας, ὅσο τὸ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγέλιο.

* * *

Τί ἦταν, ἀδελφοί, ὁ ἅγιος Ἰωάννης; ἦταν κανένας ἐπιστήμονας, κανένας πλούσιος, κανένας ἐφοπλιστής; Τίποτε ἀπ᾽ αὐτά. Φτωχαδάκι ἦταν, ἕνας ψαρᾶς, ποὺ δὲν τοῦ ᾽δινε κανεὶς σημασία. Ὅσοι εἴμαστε ἀπὸ νησιὰ ξέρουμε πόσο σκληρὴ εἶνε ἡ ζωὴ τῶν ψαράδων. Κάθεσαι σὺ καὶ τρῶς τὸ ψάρι, ἀλλὰ νά ᾽ξερες πῶς θαλασσοπνίγεται ὁ ψαρᾶς γιὰ νὰ ἔρθῃ τὸ ψάρι στὸ πιάτο σου! Ὅταν τὸ τρῶς, νὰ λὲς τοὐλάχιστον ἕνα εὐχαριστῶ γιὰ τὸν ψαρᾶ, ποὺ ὅλη νύχτα ἔρριχνε τὰ δίχτυα, καὶ πρὸ παντὸς νὰ δοξάζῃς τὸ Θεὸ κι ὄχι νὰ βλαστημᾷς.

Φτωχὸς ψαρᾶς λοιπὸν ἦταν. Πατέρα εἶχε τὸ Ζεβεδαῖο καὶ ἀδελφό του τὸν Ἰάκωβο. Μαζὶ ἐργάζονταν, συντροφιὰ κοπίαζαν, εἶχαν ἀγάπη καὶ ὁμόνοια. Ζοῦσαν ἀπὸ τὸ ψάρεμα.

Καὶ μιὰ μέρα πέρασε ἀπὸ κοντά τους – ποιός; Ἕνας ἄγνωστος, ὁ μέγας ἄγνωστος· ὁ Χριστός! Τοὺς κάλεσε. Κι ἀμέσως τὰ δύο ἀδέρφια ἄφησαν τὴ βάρκα καὶ τὰ δίχτυα, ἄφησαν καὶ τὸν πατέρα τους, καὶ τὸν ἀκολούθησαν. Στὸ ἑξῆς ἦταν πλέον διαρκῶς κοντά του, κατατάχθηκαν στοὺς Δώδεκα μαθητάς του.

Τοὺς δύο αὐτοὺς ἀδελφοὺς μαζὶ μὲ τὸν κορυφαῖο Πέτρο, αὐτὴ τὴν τριάδα τῶν μαθητῶν, ὁ Χριστὸς τοὺς ἀγαποῦσε ἰδιαιτέρως. Εἶνε φυσικὸ ὁ πατέρας ν᾽ ἀγαπάῃ περισσότερο ἐκεῖνο ἀπ᾽ τὰ παιδιά του ποὺ εἶνε πιὸ ὑπάκουο· καὶ δὲν εἶνε ἄδικο ὁ δάσκαλος νὰ διακρίνῃ μέσα στὴν τάξι ποιό παιδὶ δείχνει περισσότερη ἐπιμέλεια. Ἔτσι καὶ ὁ Χριστός, κατὰ λόγο δικαιοσύνης, ἀγαποῦσε περισσότερο αὐτοὺς τοὺς τρεῖς, τὸν Πέτρο τὸν Ἰάκωβο καὶ τὸν Ἰωάννη, γιὰ τὶς ἀρετές τους, πίστι, ἐλπίδα καὶ ἀγάπη.

Καὶ ἀπὸ τοὺς τρεῖς πάλι ἐκεῖνον ποὺ ἀγαποῦσε ξεχωριστὰ ὁ Χριστὸς ἦταν ὁ Ἰωάννης, τὸν ὁποῖο ἑορτάζουμε σήμερα· ἦταν «ὁ μαθητὴς ὃν ἠγάπα ὁ Ἰησοῦς» (Ἰω. 13,23· 19,26· 21,7,20), ὁ «ἠγαπημένος» ὅπως τὸν λέει τὸ συναξάρι του.

Θυμηθῆτε τὸ περιστατικὸ τῆς Μεγάλης Πέμπτης. Ἐκεῖ ποὺ ἔτρωγαν στὸ μυστικὸ δεῖπνο, θλιμμένος ὁ Χριστὸς εἶπε· Ἀπόψε κάποιος ἀπὸ σᾶς θὰ μὲ προδώσῃ (βλ. Ματθ. 26,21. Μᾶρκ. 14,18). Ταράχτηκαν ὅλοι καὶ κοιτάχτηκαν μεταξύ τους. Ὁ Ἰούδας ἔμεινε ἀμίλητος. Τότε ὁ Ἰωάννης, ποὺ ἦταν δίπλα στὸν Κύριο, ἔγειρε τὸ κεφάλι κοντὰ στὸ στῆθος του καὶ ρώτησε ἐμπιστευτικά· «Κύριε, ποιός εἶν᾽ αὐτὸς ποὺ θὰ σὲ προδώσῃ;». Καὶ ἀπέσπασε τὸ μυστικό (βλ. Ἰω. 13,21-26).

Καὶ μόνο αὐτό; Ὁ Ἰωάννης εἶνε ὁ μόνος ἀπὸ τοὺς μαθητὰς ποὺ ἔμεινε κοντά του μέχρι τέλους· καὶ στὴ Γεθσημανῆ, καὶ στὸ δικαστήριο, καὶ στὸ Γολγοθᾶ. Ὁ Ἰούδας τὸν πρόδωσε, ὁ Πέτρος τὸν ἀρνήθηκε, οἱ ἄλλοι σκόρπισαν· ἕνας ἔμεινε! Ὅπως βλέπουμε στὴν εἰκόνα τῆς Σταυρώσεως, δίπλα στὴν θρηνοῦσα Παναγία εἶνε αὐτός. Καὶ ὁ Χριστός, προτοῦ νὰ πῇ τὸ «Τετέλεσται» (ἔ.ἀ. 19,30), κοίταξε πάνω ἀπ᾽ τὸ σταυρό, εἶδε κάτω τὴ μανούλα του καὶ τὸν ἀγαπημένο μαθητή, καὶ τοὺς εἶπε· «Μάνα, στὸ ἑξῆς αὐτὸν θά ᾽χῃς υἱόν σου». Καὶ στὸν Ἰωάννη εἶπε· «Σ᾽ ἐσένα ἐμπιστεύομαι τὴ μάνα μου· ἀπ᾽ ἐδῶ κ᾽ ἐμπρὸς πάρε την ὑπὸ τὴν φροντίδα σου» (βλ. ἔ.ἀ. 19,26-27). Ἂς τ᾽ ἀκούσουν αὐτὰ καὶ τὰ παιδιά· τὴ φροντίδα τοῦ Χριστοῦ, τὴν τραγικὴ ἐκείνη ὥρα, γιὰ τὴ Μητέρα ποὺ τὸν γέννησε· ἀλλὰ καὶ τὴ στοργὴ τοῦ Ἰωάννου γιὰ τὴν πνευματική του Μάνα καὶ Μάνα κάθε Χριστιανοῦ.

Καὶ μετά; Μετὰ ὁ Ἰωάννης πέταξε σὰν ἀετός. Παντοῦ ὅπου πῆγε κήρυξε. Κυρίως ὅμως ἔγραψε. Πῆρε τὴν πέννα καὶ μᾶς ἄφησε ἕνα βιβλίο, τὸ Κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγέλιο, ποὺ μπροστά του τὰ βιβλία τῶν φιλοσόφων εἶνε χαλίκια καὶ ἄχυρα. Τ᾽ ἀκοῦμε τὸ Πάσχα· «Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος» (Ἰω. 1,1). Καὶ μόνο τὸ Εὐαγγέλιο ἔγραψε; Ἔγραψε καὶ Ἐπιστολές. Καὶ μόνο ἐπιστολές; Ἔγραψε ἀκόμα ἕνα βιβλίο συνταρακτικό, τὴν Ἀποκάλυψι. Πουλῆστε τὸ πουκάμισό σας κι ἀγοράστε Ἀποκάλυψι. Ἐκεῖ σὰν σὲ κινηματογραφικὴ ταινία βλέπεις ὄχι αὐτὰ ποὺ ἔγιναν στὸ παρελθὸν ἀλλ᾽ αὐτὰ ποὺ θὰ γίνουν στὸ μέλλον, τὰ ἔσχατα τοῦ κόσμου. Ἔρχεται θύελλα, ἠλεκτρικὴ σκούπα ποὺ θὰ σαρώσῃ ὅ,τι σκουπίδια κι ἀκαθαρσίες μαζεύτηκαν στὸν πλανήτη. Ἔρχεται ὁ τρίτος παγκόσμιος πόλεμος, ὁ Ἁρμαγεδώνας ὅπως γράφει ὁ Ἰωάννης (βλ. Ἀπ. 16,12-14).

* * *

Ὁ Χριστός, ἀδελφοί, δὲν εἶνε τυχαῖο πρόσωπο, ἕνας ἁπλὸς ἄνθρωπος· εἶνε Θεὸς καὶ ἄνθρωπος. Εἶνε Θεός; Ναί. Ποιός τὸ βεβαιώνει; Σὲ μία εὐαγγελικὴ περικοπὴ ἀπὸ τὸ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγέλιο, κεφάλαιο 5 ἀπὸ τὸν στίχο 30 μέχρι κεφάλαιο 6 στίχο 2, βλέπουμε νὰ ἀναφέρωνται τρεῖς ἀξιόπιστοι μάρτυρες.

Πρῶτος μάρτυρας εἶνε ὁ μεγαλύτερος προφήτης τῆς παλαιᾶς διαθήκης, ὁ Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος, ποὺ τὸν βλέπουμε στὸ τέμπλο κάθε ναοῦ δίπλα στὸ Χριστό. Ἔζησε σὰν ἐπίγειος ἄγγελος, προωρισμένος γιὰ τὴν ἀποστολή του ἤδη ἀπὸ τὴν κοιλιὰ τῆς μητέρας του. Αὐτὸς ἔδωσε «ἀληθινὴ μαρτυρία», μαρτυρία ἀληθείας (βλ. Ἰω. 5,32-33) γιὰ τὸ Ναζωραῖο. Τί εἶπε; Ἐγὼ μπροστὰ σ᾽ αὐτόν, εἶπε, δὲν εἶμαι τίποτα, ἕνα σκουπίδι εἶμαι· δὲν εἶμαι ἄξιος νὰ σκύψω νὰ λύσω τὸ λουρὶ ἀπ᾽ τὰ πέδιλά του (βλ. Ἰω. 1,27. Μᾶρκ. 1,7).

Αὐτὸς λοιπὸν μαρτύρησε γιὰ τὸ Χριστό. Δὲν φτάνει ἡ μαρτυρία του; Ὑπάρχει καὶ ἄλλη μαρτυρία, δεύτερη, «μείζων (μεγαλύτερη) «μαρτυρία» (βλ. Ἰω. 5,36). Ποιά εἶν᾽ αὐτή;

Ὅτι ὁ Χριστὸς εἶνε Θεὸς τὸ βεβαιώνουν «τὰ ἔργα» του (ἔ.ἀ.). Ποιά ἔργα ἐννοοῦνται ἐδῶ; Μήπως τίποτα κτήρια ἢ γεφύρια ἢ τεχνικὰ ἐπιτεύγματα, πύραυλοι κ.λπ.; Τίποτε ἀπ᾽ αὐτά· αὐτὰ εἶνε παιχνίδια γιὰ παιδιά. Ἔργα του εἶνε καὶ ὅλα ὅσα βλέπουμε γύρω μας· ἀπὸ τὸ λουλούδι μέχρι τὸ πλατάνι, ἀπὸ τὸν κόκκο τῆς ἄμμου μέχρι τὶς οὐράνιες σφαῖρες ποὺ στροβιλίζονται στὸ διάστημα, ἀπὸ τὴ σταγόνα νεροῦ μέχρι τοὺς ὠκεανούς, καὶ ἀπὸ τὸ μυρμήγκι μέχρι τὸν ἐλέφαντα· ὅλα αὐτὰ ἔργα του εἶνε. Κυρίως ὅμως ἔργα του ἐννοοῦνται τὰ θαύματα, ποὺ περιγράφει τὸ Εὐαγγέλιο· π.χ. ἡ θεραπεία τοῦ παραλύτου (βλ. ἔ.ἀ. 5,1-15) καὶ τὰ ἄλλα. Ὅπως εἶπε κάποιος, κι ἂν ἀκόμα ὁ οὐρανὸς γίνῃ χαρτὶ κ᾽ ἡ θάλασσα μελάνι, δὲν φτάνουν γιὰ νὰ γραφοῦν τὰ ἄπειρα θαύματα τοῦ Χριστοῦ, ποὺ ἔκανε κάνει καὶ θὰ κάνῃ μέχρι συντελείας τοῦ κόσμου. Ἐγὼ ἀπορῶ, ὕστερα ἀπὸ τόσα θαύματα, πῶς ὑπάρχουν ἄπιστοι.

Πρῶτος λοιπὸν μάρτυρας τῆς Θεότητος τοῦ Ἰησοῦ ὁ Πρόδρομος, δεύτερος μάρτυρας τὰ θαύματά του, καὶ τρίτος μάρτυρας ποιός;

Ὁ οὐράνιος Πατέρας (βλ. Ἰω. 5,37-39). Τρίτη μαρτυρία πιὸ μεγάλη. Καὶ ποῦ μαρτυρεῖ γι᾽ αὐτὸν ὁ Πατήρ; Διὰ μέσου ὅλης τῆς ἁγίας Γραφῆς, τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν! Μιλᾶνε, μαρτυροῦν καὶ ψάλλουν οἱ ἅγιες Γραφὲς γι᾽ αὐτόν. Ἀπ᾽ τὸ πρῶτο ὣς τὸ τελευταῖο βιβλίο μιλοῦν γιὰ ἕνα πρόσωπο μοναδικό, τὸ Μεσσία, τὸν Χριστό, τὸν Υἱὸ τοῦ Θεοῦ, ποὺ θὰ γεννηθῇ ἐκ παρθένου, θὰ βαπτισθῇ, θὰ διδάξῃ λόγια ἀθάνατα, θὰ κάνῃ τὰ μεγαλύτερα θαύματα, θὰ πάθῃ καὶ θὰ σταυρωθῇ, καὶ τέλος θ᾽ ἀναστηθῇ καὶ θὰ δοξασθῇ. Ὅπως μ᾽ ἕνα σιδερένιο ῥαβδί, λέει ὁ ψαλμῳδός, σπάζει εὔκολα κανεὶς καὶ χίλιες στάμνες, ἔτσι «ὡς σκεύη κεραμέως» θὰ «συντρίψῃ» τοὺς ἐχθρούς του (Ψαλμ. 2,9).

Παρ᾽ ὅλα αὐτὰ οἱ ἐχθροὶ τοῦ Χριστοῦ δὲν καταλάβαιναν τίποτα. «Ἐρευνᾶτε τὰς γραφάς», ποὺ μαρτυροῦν γιὰ μένα, τοὺς λέει ὁ Κύριος, καὶ νομίζετε πὼς εἶστε στὸ δρόμο τῆς σωτηρίας· δὲν κερδίζετε ὅμως κάτι ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσι· πλανᾶσθε, ἄκαρπη ἡ ἔρευνά σας.

* * *

Ἐρωτοῦμε, ἀγαπητοί, τοὺς Ἑβραίους· ποιό εἶνε τὸ πρόσωπο γιὰ τὸ ὁποῖο μιλοῦσαν οἱ Γραφές; Αὐτοὶ ἀκόμα δὲν τὸ βρῆκαν· δὲν ξύπνησαν, μεσάνυχτα ἔχουν.

«Ἐρευνᾶτε τὰς γραφάς», λέει καὶ σ᾽ ἐμᾶς ὁ Χριστός, ἀλλὰ ἡ δική σας ἔρευνα δὲν θὰ εἶνε ἄκαρπη. Ὑπὸ τὸ φῶς τῆς ὀρθοδόξου ἑρμηνείας τὰ πιστὰ τέκνα τῆς Ἐκκλησίας κατανοοῦν ὀρθὰ τὶς μαρτυρίες τῶν Γραφῶν, εὑρίσκουν τὸν Σωτῆρα Χριστὸ καὶ ὁδηγοῦνται στὴν ἀλήθεια καὶ τὴν αἰώνιο σωτηρία· ἀμήν.

Δι’ εὐχῶν…